از خام‌فروشی تا ارزش‌افزوده با محوریت «حقوق دولتی»

به گزارش آهن نیوز،وجیه‌اله جعفری ، در تشریح چارچوب‌های جدید، بر ضرورت جایگزینی تعریف سنتی «معدن» با شاخص‌های عملکردی تأکید کرد و افزود: در حال حاضر، رویکرد وزارت صمت تدوین طبقه‌بندی جدیدی است که در آن، شاخص‌هایی نظیر «حجم تولید، سهم در ارزش افزوده، اشتغال‌زایی و نقش در GDP» ملاک عمل قرار می‌گیرند، نه صرفاً شکل ظاهری یا تعداد محدوده‌ها.

معمای ۶۵ درصد؛ بازگشت سرمایه به اکتشاف

جعفری با اشاره به ماده ۱۴ قانون معادن مصوب ۱۳۹۰، مسیر قانونی بازگشت منابع مالی را شفاف ساخت. وی تأکید کرد که درآمدهای حاصل از حقوق دولتی باید صرفاً در بخش معدن هزینه شوند و نباید خارج از این حوزه مصرف گردند.

وی تصریح کرد:

• ۶۵ درصد از این درآمدها باید صرف توسعه زیرساخت‌ها، اکتشاف، نوآوری و ماشین‌آلات شود.
• ۱۵ درصد به توسعه و رفاه منطقه‌ای که معدن در آن قرار دارد، اختصاص یابد.
• ۱۲ درصد صرف احیای محیط زیست و مابقی برای صندوق بیمه و سازمان نظام مهندسی معدن تعیین شده است.

معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با الگوقرار دادن تجربه چین، اظهار داشت: «ارزش حقیقی معدن در تکمیل زنجیره تولید (از کنسانتره تا محصولات نهایی نظیر خودرو) نمایان می‌شود. اگر تنها با دید اقتصادی و درآمدی به معدن نگاه شود، ارزش واقعی آن نادیده گرفته شده و کشور به واردات مواد اولیه سوق پیدا می‌کند.»

ترسیم نقشه راه: عناصر راهبردی و باطله‌ها

در راستای کاهش وابستگی و رسیدن به هدف رشد ۱۳ درصدی بخش معدن در پایان برنامه هفتم، وزارت صمت اقداماتی راهبردی را در دستور کار قرار داده است:

1. فهرست ۳۰ گانه مواد حیاتی: برای اولین بار، فهرستی شامل بیش از ۳۰ ماده معدنی استراتژیک (شامل مس، طلا، آهن، سرب، روی و عناصر جدیدتر) تدوین شده تا تمرکز بر کاهش واردات آن‌ها قرار گیرد.
2. استراتژی عناصر نادر خاکی: با وجود دانش پایلوت در این حوزه، استخراج این عناصر که در مقیاس گرمی محاسبه می‌شوند، نیازمند استراتژی خاصی است و باید به عنوان «عناصر همراه» در نظر گرفته شوند.
3. توجه به باطله‌ها: تمرکز جدید بر فرآوری باطله‌های معدنی برای استحصال عناصر نادر استراتژیک است و مشوق‌های دو ساله برای سرمایه‌گذاران این حوزه در نظر گرفته شده است.
4. قطب‌های معدنی: تعریف و تصویب «قطب‌های معدنی» در شورای آمایش تا سال آینده نهایی خواهد شد تا برنامه‌ریزی توسعه زیرساخت‌ها بر اساس شناخت دقیق ذخایر انجام شود.